Hướng dẫn phóng sinh, tái tạo nguồn lợi thủy sản đúng cách để bảo vệ môi trường

Những năm qua, công tác này tại tỉnh Hà Tĩnh đã được duy trì hiệu quả, góp phần bổ sung và phục hồi các loài thủy sản, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm. Đồng thời, hoạt động này cũng giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường sinh thái. Để tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra những hướng dẫn cụ thể nhằm đảm bảo việc phóng sinh tuân thủ quy định pháp luật và không gây hại đến môi trường.

1. Lựa chọn thời điểm và loài thủy sản phù hợp

Việc phóng sinh nên được thực hiện vào những thời điểm mang tính biểu trưng và tập trung để tạo sức lan tỏa lớn trong cộng đồng, bao gồm: Ngày truyền thống ngành Thủy sản (01/4 dương lịch), Rằm tháng Giêng (15/1 âm lịch), Lễ Phật Đản (15/4 âm lịch), Lễ Vu Lan (15/7 âm lịch), Ngày 23/12 âm lịch (Tết ông Công ông Táo)…

Người dân được khuyến khích thả các loài thủy sản bản địa, phù hợp với điều kiện sống tại từng thủy vực cụ thể. Đặc biệt, cần tuyệt đối tránh thả các loài thủy sản ngoại lai xâm hại hoặc có nguy cơ xâm hại môi trường (Danh mục các loài ngoại lai xâm hại được công bố tại Thông tư 69/2025/TT-BNNMT ngày 28/11/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

2. Kỹ thuật thả và địa điểm thực hiện

Để cá và các loài thủy sản có tỉ lệ sống cao, việc thả giống cần tuân thủ các quy trình kỹ thuật:

- Địa điểm: Nên thực hiện tại các điểm thả giống tập trung do đơn vị quản lý hồ đập thiết lập. Những điểm này đảm bảo các yếu tố về vị trí thuận lợi, an toàn, môi trường phù hợp và có bảng hướng dẫn kỹ thuật.

- Kỹ thuật thả giống :

Tùy vào loài thả, phương pháp vận chuyển giống, cách thức tổ chức, kỹ thuật thả giống sẽ khác nhau nhưng cần chú ý các yêu cầu sau:

a) Cân bằng nhiệt độ nước trong dụng cụ vận chuyển và môi trường của thủy vực

Tiến hành ngâm dụng cụ vận chuyển trong vùng nước dự định thả giống khoảng từ 10 - 15 phút để đảm bảo nhiệt độ nước trong thủy vực thả giống thủy sản và trong dụng cụ vận chuyển chênh lệch không quá 2 ⁰ C. Nếu nhiệt độ nước trong dụng cụ vận chuyển chênh lệch nhiều so với môi trường bên ngoài thì tiếp tục quá trình cân bằng nhiệt cho đến khi đạt yêu cầu.

b) Thao tác thả giống

* Đối với cá, tôm

- Nghiêng dần miệng dụng cụ chứa cá, tôm cho nước chảy vào và thả từ từ ra ngoài.

- Đối với cá, nếu thả nhiều loài cùng một lúc thì nên thả loài sống tầng mặt trước; nếu thả cùng loài thì thả con lớn trước, con bé sau.

- Trong khi thả, cần quan sát khả năng phân tán của giống thả, nếu tụ lại từng đám thì khua nhẹ nước để chúng phân tán trong thủy vực.

* Đối với nhuyễn thể

Nhuyễn thể được rải đều tại khu vực thả giống, tránh thả đè lên nhau; nếu thả ở bãi triều, nên thả giống trước khi triều lên ngập bãi.

c) Thả giống bằng cách tạo đường di chuyển cho loài thủy sản được thả

Hiện nay, một số nơi thả giống tái tạo bằng cách tạo đường di chuyển cho cá như thả cá bằng máng thả. Phương pháp này áp dụng đối với các loài cá và cần đảm bảo yêu cầu sau: cân bằng nhiệt độ, độ mặn trong môi trường nước trong dụng cụ chứa cá và thủy vực trước khi thả cá; đường di chuyển cho cá phải có độ dốc vừa phải, trung bình trong khoảng 10 - 20%, bề mặt nhẵn để không làm xây xước cá, một đầu máng thả phải chạm sát hoặc chìm dưới mặt nước và đảm bảo có dòng nước chảy liên tục.

3. Tăng cường quản lý và xử lý vi phạm

Bên cạnh việc khuyến khích phóng sinh đúng cách, UBND cấp xã và các đơn vị chức năng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát tình hình khai thác thủy sản trái phép:

- Tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm việc sử dụng xung điện, kích điện, chất độc, chất nổ và ngư cụ cấm để đánh bắt thủy sản.

- Các đơn vị quản lý hồ đập có trách nhiệm giám sát, định hướng hoạt động phóng sinh của người dân. Trong trường hợp phát hiện hành vi thả loài ngoại lai xâm hại, cần kịp thời ngăn chặn và báo cho cơ quan chức năng phối hợp xử lý

Sở Nông nghiệp và Môi trường kêu gọi các tổ chức, cá nhân, tăng ni và Phật tử cùng chung tay thực hiện tốt công tác tái tạo nguồn lợi thủy sản, vì một môi trường sinh thái bền vững cho tương lai.