Chủ động tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh EHP trên tôm nuôi

Nhằm chủ động kiểm soát và ngăn chặn sự lây lan của vi bào tử trùng Enterocytozoon hepatopenaei (EHP) trên đàn tôm nuôi, Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh khuyến cáo người nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật từ khâu cải tạo ao đến chọn giống và quản lý môi trường.

Qua kết quả giám sát dịch bệnh thủy sản tại một số vùng nuôi tôm trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua, cơ quan chuyên môn đã phát hiện một số mẫu tôm xét nghiệm dương tính với vi bào tử trùng Enterocytozoon hepatopenaei (EHP).

Đặc điểm nguy hiểm của bệnh EHP

Bệnh do EHP là bệnh ký sinh trùng nội bào, đến nay chưa có thuốc đặc trị. Việc sử dụng kháng sinh để phòng và trị bệnh hoàn toàn không mang lại hiệu quả; ngược lại, lạm dụng kháng sinh sẽ làm tôm chậm lớn và gây ra hiện tượng kháng kháng sinh nguy hiểm.

Bệnh do EHP có tốc độ lây lan rất nhanh theo cả hai đường:

Truyền dọc: Lây lan từ tôm bố mẹ sang tôm con.

Truyền ngang: Lây nhiễm do tiếp xúc với các cá thể bệnh trong quần đàn; do môi trường nước nhiễm mầm bệnh; do ăn thức ăn tươi sống mang mầm bệnh hoặc thông qua các vật chủ trung gian (như giáp xác, giun nhiều tơ,…).

Các biện pháp phòng, chống dịch bệnh hiệu quả

Để chủ động phòng, chống dịch bệnh vi bào tử trùng EHP, người nuôi tôm cần tập trung thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật sau:

1. Theo dõi sát sao và quản lý vận hành ao nuôi

Theo dõi chặt chẽ tình hình sức khỏe hàng ngày của đàn tôm.

Khi phát hiện ao nuôi có mầm bệnh, hạn chế tối đa việc thay nước. Cần bố trí ao chứa để xử lý nước nếu bắt buộc phải xả; đồng thời có biện pháp nghiêm ngặt tránh phát tán tôm nuôi ra ngoài môi trường gây lây lan dịch bệnh.

2. Nghiêm túc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học

Xử lý ao sau mỗi vụ nuôi: Thu gom toàn bộ bùn đáy ao và chất thải đưa ra ngoài khu vực nuôi để phơi khô. Đối với ao đất (không nhiễm phèn), phải phơi đáy ao khô nứt chân chim trước khi cải tạo vụ mới. Đối với ao phủ bạt, phải rửa sạch bằng nước ngọt, phơi khô và khử trùng triệt để bằng nước vôi hoặc hóa chất chuyên dụng.

Cải tạo đáy ao: Sử dụng vôi bột (CaO) rắc đều một lớp dưới đáy ao, sau đó cấp nước vào ngâm, duy trì độ pH ở mức cao từ 11 - 12 trong khoảng 5 ngày nhằm tiêu diệt hoàn toàn bào tử EHP còn sót lại, trước khi điều chỉnh lại pH ao nuôi cho phù hợp với kỹ thuật thả tôm.

Xử lý nước cấp: Lấy nước qua hệ thống túi lọc mịn để loại bỏ các loài vật chủ trung gian và ngăn chặn thủy sản tự nhiên xâm nhập. Nước trong ao lắng/ao xử lý phải được khử trùng bằng Chlorine nồng độ từ 15 - 30 ppm (hoặc các hóa chất tương đương) nhằm tiêu diệt EHP và các tác nhân gây bệnh khác.

Quản lý con giống: Chỉ chọn mua con giống khỏe mạnh từ các cơ sở uy tín, đã được kiểm dịch và có chứng nhận kết quả xét nghiệm âm tính với EHP cũng như các bệnh nguy hiểm khác.

Chăm sóc và cách ly: Trong quá trình nuôi, tuyệt đối không sử dụng thức ăn tươi sống không rõ nguồn gốc hoặc chưa qua xét nghiệm mầm bệnh EHP. Hạn chế người lạ ra vào khu vực nuôi; khử trùng dụng cụ ngay sau khi sử dụng; quây lưới chắn giáp xác xung quanh bờ ao và có biện pháp xua đuổi chim, cò tự nhiên.

Đặc biệt lưu ý: Tuyệt đối không thực hiện san thưa tôm từ ao đang bị bệnh sang ao khác để tránh làm lây nhiễm chéo toàn khu nuôi.

3. Xử lý nghiêm ngặt khi có sự cố dịch bệnh

Khi phát hiện tôm chết bất thường hoặc có biểu hiện chậm lớn rõ rệt (khoảng 25 ngày sau khi thả nuôi), chủ cơ sở phải lập tức khai báo với chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để được kiểm tra, xác định nguyên nhân và hướng dẫn xử lý kịp thời.

Quy trình xử lý ổ dịch: Toàn bộ dụng cụ, bể nuôi, phương tiện chứa đựng, vận chuyển phải được khử trùng bằng phương pháp phù hợp. Nước trong ao bệnh phải được dập dịch bằng Chlorine nồng độ cao 30 ppm, ngâm nghiêm ngặt trong 7 ngày trước khi xả ra môi trường. Bùn đáy ao và chất cặn bã phải được thu gom, xử lý triệt để tại khu vực riêng biệt.

Nguyễn Thị Hoài Thúy (Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh)