Kết quả 8 năm thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW - Kinh tế biển Hà Tĩnh chuyển mình mạnh mẽ

Sau 8 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, Hà Tĩnh đã ghi nhận nhiều chuyển biến rõ nét cả về nhận thức, hành động và kết quả thực tiễn. Từ một địa phương có tiềm năng biển nhưng chưa được khai thác đồng bộ, đến nay kinh tế biển từng bước khẳng định vai trò động lực trong phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống nhân dân và giữ vững quốc phòng, an ninh khu vực ven biển.

Ngay từ khi Nghị quyết được ban hành, tỉnh đã kịp thời cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn. Công tác tuyên truyền, quán triệt được thực hiện đồng bộ, sâu rộng với hàng chục hội nghị, lớp tập huấn và nhiều hoạt động truyền thông quy mô lớn; tiêu biểu là 30 cuộc triển lãm bản đồ, tư liệu về chủ quyền biển đảo, thu hút hơn 150 nghìn lượt người tham quan. Nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vai trò của biển, đảo được nâng lên rõ rệt, tạo sự thống nhất trong hành động, góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế biển.

Trong tiến trình triển khai, Hà Tĩnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trên các lĩnh vực. Về kinh tế - xã hội, chỉ số phát triển con người (HDI) tăng từ 0,70 năm 2018 lên 0,74 năm 2025; thu nhập bình quân đầu người đạt gần 60 triệu đồng/năm, tăng khoảng 26 triệu đồng so với đầu giai đoạn. Đặc biệt, toàn tỉnh không còn xã nghèo, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, đời sống người dân từng bước được cải thiện cả về vật chất và tinh thần.

Cùng với đó, khoa học - công nghệ từng bước được ứng dụng vào các ngành kinh tế biển, với tốc độ đổi mới công nghệ đạt 23,49% vào năm 2025. Công tác bảo vệ môi trường biển được chú trọng, chất lượng nước biển cơ bản ổn định, kết quả đánh giá kiểm soát ô nhiễm đạt 69,3/100 điểm. Hệ thống quan trắc tự động tại các cơ sở lớn như Formosa, các nhà máy nhiệt điện Vũng Áng đều cho thấy các thông số xả thải nằm trong giới hạn cho phép. Tỉnh cũng đã phê duyệt kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cho 205 cơ sở liên quan, đồng thời trồng mới, phục hồi hơn 752 ha rừng phòng hộ ven biển và rừng ngập mặn, góp phần nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Trên nền tảng đó, các ngành kinh tế biển của tỉnh có bước phát triển khá toàn diện. Du lịch biển từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19, lượng khách giảm sâu từ gần 3,9 triệu lượt năm 2019 xuống còn 0,52 triệu lượt năm 2021, nhưng đã phục hồi mạnh mẽ, đạt hơn 6,5 triệu lượt khách vào năm 2025, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ. Giai đoạn 2020–2024, tổng lượt khách đạt gần 11,9 triệu lượt, trong đó có hơn 2,7 triệu lượt khách lưu trú, cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch biển Hà Tĩnh.

Kinh tế hàng hải và công nghiệp ven biển tiếp tục giữ vai trò trụ cột. Giai đoạn 2018–2025, các cảng biển trên địa bàn đã đón hơn 29.000 lượt tàu thuyền, với tổng sản lượng hàng hóa thông qua đạt trên 252 triệu tấn. Công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 57% cơ cấu nội ngành, các sản phẩm chủ lực như điện và thép đóng góp khoảng 25% GRDP toàn tỉnh. Riêng Khu kinh tế Vũng Áng hiện có 155 dự án với tổng vốn đăng ký hàng chục tỷ USD, giải quyết việc làm cho hơn 25.600 lao động, đóng góp trên 25% tăng trưởng GRDP và khoảng 60% tổng thu ngân sách của tỉnh.

Trong lĩnh vực thủy sản, sản lượng toàn ngành tăng từ hơn 47.500 tấn năm 2018 lên trên 61.200 tấn vào năm 2025. Diện tích nuôi tôm công nghệ cao trên cát đạt khoảng 680 ha, với năng suất từ 15–20 tấn/ha/vụ. Công tác chống khai thác IUU được triển khai quyết liệt, 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Song hành với phát triển kinh tế, tỉnh đã huy động hơn 3.000 tỷ đồng từ ngân sách để đầu tư hạ tầng ven biển, bao gồm đường giao thông, đê biển, khu neo đậu tránh trú bão và các công trình thiết yếu khác. Giai đoạn 2021–2025, riêng Khu kinh tế Vũng Áng thu hút gần 4,2 tỷ USD vốn đầu tư mới, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp của tỉnh.

Đáng chú ý, công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững hệ sinh thái biển được tăng cường. Hệ thống cơ sở dữ liệu tài nguyên môi trường biển từng bước được hoàn thiện; hành lang bảo vệ bờ biển được thiết lập; các hoạt động thanh tra, kiểm tra được duy trì thường xuyên. Đồng thời, quốc phòng, an ninh trên biển được giữ vững, các lực lượng chức năng duy trì hiệu quả công tác tuần tra, kiểm soát, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Nghị quyết vẫn còn một số hạn chế. Kinh tế biển phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; một số ngành chủ lực như công nghiệp thép, nhiệt điện đã tiệm cận ngưỡng tăng trưởng, trong khi các động lực mới chưa hình thành rõ nét. Hạ tầng ven biển, đặc biệt là cảng cá, khu neo đậu, hệ thống nuôi trồng thủy sản còn thiếu và chưa đồng bộ. Du lịch biển vẫn mang tính thời vụ, chất lượng dịch vụ chưa cao; nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế.

Những tồn tại này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có tác động nặng nề của đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và những khó khăn trong huy động nguồn lực đầu tư. Bên cạnh đó, công tác chỉ đạo, điều hành ở một số nơi chưa thật sự quyết liệt; việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư có lúc còn chậm.

Từ thực tiễn triển khai, có thể khẳng định Nghị quyết số 36-NQ/TW đã tạo ra định hướng chiến lược đúng đắn, phù hợp với tiềm năng và điều kiện của Hà Tĩnh. Những kết quả đạt được với nhiều con số ấn tượng về tăng trưởng, đầu tư, sản lượng và đời sống dân sinh là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chủ trương này.

Trong thời gian tới, Hà Tĩnh xác định tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững, lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế như công nghiệp ven biển, logistics, du lịch chất lượng cao và thủy sản công nghệ cao. Đồng thời, tăng cường liên kết vùng, mở rộng hợp tác quốc tế, khai thác hiệu quả cảng nước sâu và hệ thống hạ tầng đã được đầu tư.

Có thể thấy, hành trình thực hiện Nghị quyết 36 tại Hà Tĩnh đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực, toàn diện. Với nền tảng đã được xây dựng cùng quyết tâm chính trị cao, tỉnh có cơ sở vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh mạnh về biển, giàu từ biển, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển chung của khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước./.